Μαργαρίτες

Μα(ρ)γαρίτες

Δημοτικό Διαμέρισμα Δήμου Γεροποτάμου του νομού Ρεθύμνης.

Βρίσκεται σε υψόμετρο 300 μ. και απέχει από το Ρέθυμνο 27 χλμ.

Στις ενετικές απογραφές και σε έγγραφα της περιόδου αναφέρεται ως "Μαγαρίτες". Αυτό είναι και το αρχικό όνομα τού χωριού και συνεπώς στο όνομα αυτό πρέπει να αναζητηθεί η ετυμολογία του.

Ο Στ. Ξανθουδίδης γράφει (Χάνδαξ - Ηράκλειον σ.28), ότι το όνομα τού χωριού αυτού όπως και πολλών άλλων (Γαβαλοχώρι - Αμάρι - Γερακάρι - Φουρφουράς κ.λπ.) οφείλονται σε οικογενειακά επώνυμα βυζαντινών οίκων που μετοίκησαν στην περιοχή.

Όμως η ετυμολογία του ονόματος του οικισμού πρέπει να αναζητηθεί στο αρχικό του όνομα Μαγαρίτες, που αναφέρεται αιώνες πριν την οριστικοποίηση του χωριού ως Μαργαρίτες.

Στο «Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης» του Δημητράκου αναφέρεται η μεσαιωνική λέξη μαγαρίτης, που σημαίνει αρνησίθρησκος, αποστάτης (χρησιμοποιείται και ως υβριστική αντί του μακαρίτης), που δεν αποκλείεται να έχει σχέση με την ίδρυση του χωριού, από τον πρώτο οικιστή μαγαρίτη(αλλόθρησκο).

Όμως, στο «Μέγα Λεξικόν της Ελληνική Γλώσσης» των Liddel-Scott αναφέρεται η λέξη «μαγαρικός» εκ του «μεγαρικός κέραμος»:ούτω δε τους Μεγαρικούς κεράμους δια του ε χρη λέγειν ου δια του α, ως οι έμποροι την άρχουσαν παραφθείροντες. Τα μαγαρικά συνεχίζουν να έχουν σχέση με τα κεραμικά και επί Βυζαντίου, από όπου και προέρχεται η ονομασία του χωριού. Οι Βυζαντινοί έλεγαν μαγαρικάτα, πήλινα υδροδοχεία, σταμνιά, κύπελλα, πιάτα κ.λπ.,(Βλ. Φαίδ. Κουκουλέ, Βυζαντινών Βίος και Πολιτισμός, τόμ. B', σ. 104). Στο Λεξικό των Liddel-Scott αναφέρεται επίσης ότι «μάγαρον» σημαίνει και «μέγαρον».

Η αγγειοπλαστική έχει παράδοση στις Μαργαρίτες, όπως και στο Θραψανό της επαρχίας Πεδιάδος του νομού Ηρακλείου. Μάλιστα οι κάτοικοι εξακολουθούν και σήμερα να εργάζονται σε απομιμήσεις αρχαίων μινωϊκών αγγείων, για τουριστική κατανάλωση.

Οι αγγειοπλάστες των μαγαρικών αγγείων αποκαλούνταν «μαγαρικοί» και κατά παραφθορά προκύπτει το «Μαγαρίτες» όπως συμβαίνει άλλωστε με πολλές ονομασίες. Αυτοί θα ήταν οι πρώτοι οικιστές του χωριού κατά την Βυζαντινή περίοδο. Που σημαίνει ότι η επαγγελματική ταυτότητα των πρώτων οικιστών έδωσε και το όνομα στην περιοχή.

Η Δήμητρα Ποθουλάκη, (της οικογένειας του στρατηγού Ποθουλάκη), ασχολήθηκε επίσης με την ετυμολογία τού ονόματος. Σημείωσε ότι μια βασίλισσα της αρχαίας Ελεύθερνας με το όνομα Μαργαρίτα(!) γοητεύτηκε από την ομορφιά του τοπίου, ώστε προσέφερε όλα τα κοσμήματά της, για να οικοδομηθεί χωριό στην περιοχή και προς τιμήν της να ονομαστεί Μαργαρίτες! («Κρητική Εστία», τεύχ. 8). Τέτοια εκδοχή είναι παντελώς αναληθής και αβάσιμη. Εξάλλου πολλές ονομασίες τόπων κατά περιόδους ερμηνεύθηκαν με τον πλέον «εύκολο» τρόπο, λόγω ελλείψεως ιστορικών και αρχαιολογικών πηγών.

Ιστορικές αναφορές: στην επαρχία Μυλοποτάμου αναφέρεται το 1577 από το Fr. Barozzi, (f°28r) Magarites και από τον Καστροφύλακα (KI73) Magarites με 460 κάτ. το 1583, και με 1043 οφειλόμενες αγγαρείες(K183).

Από το Βασιλικάτα (Μνημεία Κρητ. Ιστ. V, σ. 131) αναφέρεται Magharites το 1630.

Το 1671, στην τούρκικη απογραφή, αναφέρεται ως πρωτεύουσα της επαρχίας Nefs Melopotamo (κυρίως Μυλοπόταμος) με 24 οφειλόμενα χαράτσια. (Ν. Σταυρινίδη, Μεταφράσεις B', σ.129).

Στην απογραφή του 1881, ο Ν. Σταυράκης, παρά του ότι διακρίνεται για τις ιστορικές του γνώσεις, χωρίς να έχει υπόψιν του τα ενετικά έγγραφα και τις απογραφές το καταγράφει για πρώτη φορά ως Μαργαρίτες με 741 Χριστιανούς κατοίκους και έδρα ομώνυμου δήμου.

To 1900 ο δήμος μετονομάστηκε Ελευθερναίων, με πρωτεύουσα τις Μαγαρίτες, κάτ. 986.

Τo 1920 γράφεται Μαργαρίταις με 715 κάτ. έδρα ομώνυμης κοινότητας.

To 1928 Μαργαρίτες με 693 κάτ.,

το 1940 Μαργαρίται με 719,

το 1951 με 669,

το 1961 με 604,

το 1971 με 415 και

το 1981 κάτ. 365.

Τo 1890 γράφει ο Εμμ. Λαμπρινάκης, (Γεωγραφία τής Κρήτης, σ.96), ότι είναι "κώμη μεγάλη επί λαμπράς τοποθεσίας, όθεν και το όνομα Μαργαρίται!"

Μαγαρίτες αναφέρεται το χωριό και όλη την περίοδο της Τουρκοκρατίας. (Βλ. «Κρητικά Χρονικά», A' σ. 111). Μαγαρίτες και τους κατοίκους Μαγαριτσανούς αναφέρει στο ημερολόγιο του το 1831-1845 ο Κωνστ. Κοζύρης (Βλ. σ.342 τού ίδιου τόμου των Κρητικών Χρονικών).

Επί Ενετοκρατίας στo χωριό υπήρχαν πολλές και μεγάλες κατοικίες Ενετών αρχόντων (με ωραία θυρώματα και πε΄ριτεχνη για την περιοχή αρχιτεκτονική), ερειπωμένες σήμερα, αναφέρει ο Gerola Monumenti Veneti ecc. vol. IIIp.282(1900). Ένα από τα μέγαρα ανήκε στην οικογένεια Dandolo, όπως δείχνουν τα γράμματα Ζ D σχετικής επιγραφής. Αλλά και η εκκλησία του Αγ. Δημητρίου, που βρισκόταν κοντά στο μέγαρο και ήταν ιδιόκτητη της οικογένειας των Ντάντολο, πιστοποιεί το γεγονός. Σε επιγραφή της εκκλησίας αναφέρεται, ότι ανιστορήθη με έξοδα του άρχοντα Τζανάκη Ντάντολο και του παπά Γεώργη Καλωσυνά. Σε υπέρθυρο πόρτας του μεγάρου είναι σκαλισμένη η επιγραφή; Tempore felici multi nominantur amici - Dum fortuna perit nuUusamihuserìt. 5 Magio 1634 : Των ευτυχούντων πάντες φίλοι, των δυστυχούντων ουδείς. Παράφραση δίστιχου του Οβιδίου. (Βλ. G. Gerola, Monumenti Veneti ecc., vol. IV, p.373).

Στις Μαργαρίτες υπήρχε πλήθος εκκλησιών. Όπως ο Αγ. Γεώργιος ετοιμόρροπη (Gerola - Λασιθιωτάκη, Τοπογραφικός Κατάλογος τοιχογραφημένων εκκλησιών, σ.54, 110) και η εκ­κλησία του Αγ. Ιωάννου του Ευαγγελιστή, του 1383, τοιχογραφημένη. Αφιερωτής ο παπά Γεώργιος Κλάδος. (Βλ. G. Gerola, Monumenti ecc. vol. II, p.334 και πίν. 11, όπου η έγχρωμη εικόνα του αφιερωτή Κλάδου και τόμ. IV, σ.481). Σύμφωνα με τοπική παράδοση όταν κτίστηκε η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, τα αρχοντόπουλα Καλλέργης και Βαρούχας, που κατοικούσαν στο χωριό, πήγαν στην Κων/πολη και έφεραν μια υφαντή θύρα για την Ωραία Πύλη της εκκλησίας. Στη θύρα αυτή είχαν κεντηθεί υπόλευκες μαργαρίτες και κρίνα. Από αυτή τη θύρα οι ξομπλιάστρες του χωριού έκαναν τα περίφημα Μαργαριτσιανά υφαντά που είναι περιζήτητα. Το υφαντό μοτίβο της μαργαρίτας πάντως, δεν έχει καμία σχέση με την ονομασία του χωριού, μια και το όνομα προηγείται χρονικά.

Η Παναγία η Περδικιώτισσα. Σύμφωνα με τοπική παράδοση, στη θέση της σημερινής εκκλησίας υπήρχε βάτος. Όταν κάτοικοι της περιοχής θέλησαν να τον κάψουν για να ανοίξουν πέρασμα, άκουσαν μια πέρδικα να κακαρίζει μέσα στο βάτο. Έψαξαν να βρουν τη φωλιά και βρήκαν ένα εικόνισμα της Παναγίας. Γι ' αυτό έχτισαν εκεί εκκλησία που ονομάστηκε «Παναγία η Περδικιώτισσα».

Στα περίχωρα του χωριού βρίσκονταν μετόχι της μονής Καρακάλλου του Άθω. Στο υπέρθυρο της πόρτας βρίσκονταν επιγραφή:

Ναός η Μεταμόρφωσις τού Ιησού

Χριστού Παντοκράτορος ημών Θεού

Μονής Καρακάλλου του Αγίου Όρους

κτήμα υπάρχον από αρχαίων χρόνων.

(Βλ. G. Gerola, Monumenti Veneti, τόμ. III, σ.176).

Στην επανάσταση του 1332, το χωριό ήταν έδρα των επανα­στατών. Όταν οι Ενετοί αιχμαλώτισαν τους αρχηγούς Βάρδα Καλέργη και Πρικοσυρίδη τους αποκεφάλισαν, κατέλαβαν το χωριό και αφού έσφαξαν όλους τους κατοίκους το έκαψαν. (Βλ. Σ. Ξανθουδίδη, Η Ενετοκρατία εν Κρήτη κ.λπ. σ.74).

Σύμφωνα με ενετικές πηγές (cittadini originali di Rettimo), από τις Μαργαρίτες κατάγονταν η πλούσια οικογένεια Μηλιώτη (Βλ. M. I. Μανούσακα, Η παρά Τριβάν απο­γραφή, «Κρητικά Χρονικά», Γ', σ.41, 56). Από την οικογένεια αυτή προέρχονταν ο Ανδρέας Μηλιώτης, ο «Πρώτος Γραμματικός της Πόρτας», τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Οι Τούρκοι αργότερα τον κρέμασαν σε μιά ελιά, στη θέση Πλάκα, του χωριού. (Βλ. Ν. Σταυρινίδη, Ανδρέας Μηλιώτης, πρώτος γραμματικός τής Πόρτας εν Κρήτη, «Κρητικά Χρονικά» B', σ.546 εξ).

Τo 1830 υπήρξε έδρα του Κρητικού Συμβουλίου. To Νοέμβριου του έτους αυτού συγκεντρώθηκαν στις Μαργαρίτες οι πληρεξούσιοι της Κρήτης γιά την τελευταία συνεδρίαση, Συστήθηκε επιτροπή γιά την απελευθέρωση της Κρήτης και εξέδωσε διαμαρτυρία προς όλο τον κόσμο, για την παραχώρηση της Κρήτης στον τουρκοαιγύπτιο Μεχμέτ Αλή.

Στην επανάσταση του 1867 σε περιοχή του χωριού απέκρουσε, ο στρατηγός Κορωναίος τον Ρεσίτ πασά.

Ο ηγούμενος του Αρκαδίου Γαβριήλ Μαρινάκης καταγόταν από τις Μαργαρίτες. Προς τιμήν του έχει στηθεί στην πλατεία του χωριού, χάλκινο άγαλμα.

Oι Mαργαρίτες αναμφισβήτητα αποτελούν το σπουδαιότερο αγγειοπλαστικό κέντρο της Δυτικής Kρήτης. Στην περιοχή υπάρχει πληθώρα κοιτασμάτων αργιλοχώματος, γεγονός που εξηγεί ως ένα βαθμό τη μακραίωνη ενασχόληση των κατοίκων με την τέχνη του πηλού. H πρώτη αναφορά για την ενασχόληση των Mαργαριτσανών με την κεραμική προέρχεται από τον αμερικανό περιηγητή Richard Pococke, ο οποίος ταξίδεψε στην Kεντρική και τη Δυτική Kρήτη, το 1739. Eίναι, ωστόσο, πολύ πιθανό οι Mαργαρίτες να ξεκίνησαν ως οικισμός αγγειοπλαστών ήδη από την ίδρυσή τους. Η παραδοσιακή κεραμική στις Μαργαρίτες Mυλοποτάμου.

Άνω Τριπόδον

Οικισμός του Δημοτικού διαμερίσματος Μαργαριτών, του Δήμου Γεροποτάμου. Βρίσκεται σε υψ. 380 μ. και απέχει από το Ρέθυμνο 30,5 χλμ.

Αναφέρεται στην επαρχία Μυλοποτάμου το 1842 από το Χουρμούζη Βυζ. (Κρητικά σ. 45). Επίσης ως δύο οικισμοί, Τριπόδος και Κάτω Τριπόδος, στην απογραφή τού 1881 υπαγόμενοι στο δήμο Μαργαριτών και το Απάνω Τριπόδω με 230 Χριστιανούς και Κάτω Τριπόδω με 50 Χριστιανούς.

Το 1900 στον ίδιο δήμο ΆνωΤριπόδον 176 κάτ. και ΚάτωΤριπόδο 36 κάτοικοι.

Το 1920 Τριπόδος Άνω με 158 κατοίκους και έδρα ομώνυμης κοινότητας και Τριπόδος Κάτω με 31 κάτ.

To 1928 αναφέρονται στην κοινότητα Πρινέ, Άνω Τριπόδο κάτ. 150 και Κάτω Τριπόδο κάτ. 27.

To 1940 αναφέρεται στην κοινότητα Μαργαριτών 'Ανω Τριπόδον κάτ. 186 και παύει να αναφέρεται σε απογραφές ο άλλος οικισμός.

To 1951 Άνω Τριπόδον κάτ. 155,

το 1961 138,

το 1971 κάτ. 107 και

το 1981 με 83 κατ.

Σε απόσπασμα στη Θεογονία του Ησιόδου (Θεογονία 969), αναφέρεται, ότι η Δήμητρα συνευρέθη με τον Ιάσωνα σε ένα χωράφι, τρεις φορές οργωμένο,.…«ένι τριπόλω Κρήτης εν πίονι δήμω». O Meursius (Creta,p. 61) αντελήφθη το τριπόλω Κρήτης ως πόλη και απαρίθμησε στις αρχαίες πόλεις τής Κρήτης και την πόλη Tripodus.

Ο Στ. Ξανθουδίδης στο λήμμα Ελεύθερνα (Λεξικό Ελευθερουδάκη) σχετίζει το όνομα του οικισμού με τον Απόλλωνα, που ήταν ο πολιούχος της Ελεύθερνας

(βρίσκεται σε μικρή απόσταση δυτικά του Τριπόδω) από τον τρίποδα, όπου ανέβαινε η Πυθία, για να χρησμοδοτήσει. Ίσως στη θέση του χωριού υπήρχε ιερό του Απόλλωνα.

Η ίδρυση του οικισμού πάντως τοποθετείται την περίοδο της Τουρκοκρατίας, αφού δεν αναφέρεται στις ενετικές απογραφές και ασφαλώς την περίοδο της ιδρύσεώς του δεν ήταν γνωστές ούτε ιστορικές ούτε αρχαιολογικές πηγές. Θεωρείται περισσότερο αποδεκτό τo όνομα του οικισμού να οφείλεται στο κρητικό οικογενειακό επίθετο Τρίποδος > Τριποδάκης. Που σημαίνει ότι ήταν το χωριό των Τριπόδων(Τριποδάκηδων). Είναι επιβεβαιωμένο ότι πάρα πολλοί οικισμοί οφείλουν την ονομασία τους στην κυρίαρχη σε αυτούς οικογένεια, όπως οι οικισμοί Μιλια-ράδω, Τζερμιάδω, Καλέργω κ.λπ.

Από τοπικές παραδόσεις θεωρείται ότι το όνομα του οικισμού προήλθε από την ύπαρξη «τραπεζιού», που είχε τρία πόδια και χρησίμευε ως δικαστική έδρα στα χρόνια που ακόμα βρίσκονταν σε ακμή η αρχαία Ελεύθερνα και η Αξός. Σύμφωνα με τοπικές παραδόσεις, οι δυο αυτές πόλεις βρίσκονταν σε μια συνεχή διένεξη. Έτσι, όταν κάποιος φυγόδικος έφευγε από την Αξό έβρισκε καταφύγιο στην Ελεύθερνα. Αν όμως οι στρατιώτες πετύχαιναν την σύλληψή του, τον μετέφεραν στο δικαστήριο που βρίσκονταν στο Τρίποδο, και αποτελούνταν από τρεις δικαστές- έναν από την Αξό, έναν από την Ελεύθερνα και έναν από το Τρίποδο. Γι’ αυτό και το τραπέζι είχε φτιαχτεί για να κάθονται οι τρεις δικαστές.

Υπάρχουν εδώ οι εκκλησίες της Κοίμησης της Θεοτόκου, της οποίας το τέμπλο είναι εξαιρετικού κάλλους και της Αγίας Παρασκευής. Αυτές οι δυο αποτελούν τις μοναδικές εκκλησίες του οικισμού και στις οποίες λειτουργούνται οι κάτοικοι. Επίσης υπάρχει ένα ξωκλήσι του Αγίου Ονούφριου, που είναι κτισμένο μέσα σε σπηλιά.

Το κατά καιρούς εμφανιζόμενον «Κάτω Τριπόδον» θεωρείται οικισμός αρχαιότερος από το Άνω Τριπόδον. Και εδώ υπήρχε μαντείο και δικαστήριο, πολύ πριν ιδρυθεί το Άνω Τριπόδον. Έχει ξωκλήσι, αφιερωμένο στον Άγιο Ανδρέα.

Βεργιανά

Οικισμός της κοινότητας Μα(ρ)γα-ριτών, της επαρχίας Μυλοποτάμου.

Βρίσκεται σε υψόμετρο 270 μ. και απέχει από το Ρέθυμνο 28 χλμ.

Προφανώς η ονομασία του οικισμού προέρχεται από το επίθετο της οικογένειας των Βεργήδων(Βέργης). Επώνυμο με πρώτο συνθετικό το Βέργ- είναι κοι­νότατο και σήμερα στην περιοχή.

Ο οικισμός πάντως είναι πρόσφατος, αφού δεν αναφέρεται σε παλαιότερες απογραφές.

Πρώτη φορά συναντάταιι στην απογραφή του 1881 στο δήμο Μαργαριτών με 76 Χριστιανούς.

Τo 1900 αναφέρεται στο δήμο Ελευθερναίων με 66 κάτ.

Τo 1920 αναφέρεται στον αγροτικό δήμο Πλευριανών, κάτ. 81,

το 1928 στην κοινότητα Αλφά, κάτ. 74,

το 1940 στην κοινότητα Μαργαριτών, κάτ. 60,

το 1951 κάτ. 60,

το 1961 κάτ. 50,

το 1971 κάτ. 30. και

το 1981 με 23 κατ.

Κυνηγιανά

Οικισμός τής κοινότητας Mα(ρ)-γαριτών του Δήμου Γεροποτάμου.

Βρίσκεται σε υψόμετρο 400 μ., σε απόσταση 3 χλμ. Νοτιότερα των Μαργαριτών και 30 χλμ. από το Ρέθυμνο.

Πρώτη φορά αναφέρεται στην απογραφή του 1900 ως Κυνηγιανά, υπαγόμενα στο δήμο Ελευθερναίων με 73 κάτ.

Τo 1920 αναφέρεται στον αγροτ. δήμο Τριπόδω με 88 κάτ.,

το 1928 ανήκει στην κοινότητα Πρινέ, κάτ. 119,

το 1940 είναι στην κοινότητα Μαργαριτών, κάτ. 123,

το 1951 109,

το 1961 95,

το 1971 κάτ. 72. και

το 1981 με 62 κατ.

Στην τοποθεσία Λιβάδα διακρίνεται αρχαίο τείχος, ένδειξη για την ύπαρξη της αρχαίας πόλης Οσμίδας. Ο Σκύλαξ ο Καρυνδεύς γράφει: «Μετά δ’ Οσμίδαν, προς Βορέαν Ελεύθερνα». Ίσως το τοπωνύμιο Ζόκιθες είναι παραφθορά της αρχαίας πόλης.

Λαγκά

Οικισμός της κοινότητας Μαργαριτών του Δήμου Γεροποτάμου.

Βρίσκεται σε υψόμετρο 280 μ. και απέχει από το Ρέθυμνο 27 χλμ.

Τo τοπωνύμιο είναι ουδετέρου γένους. To λαγκό - τα λαγκά = λαγκάδι. Κακώς αναφέ­ρεται στις τελευταίες απογραφές «η Λαγκά»!.

Αναφέρεται στην επαρχία Μυλοποτάμου το 1577 από το Fr. Barozzi (P27v) Langa.

Το 1583, από τον Καστροφύλακα(Κ176) Langha με 178 κάτ. και με 958 οφειλόμενες αγγαρείες(ΚΙ83).

Από το Βασιλικάτα (Μνη­μεία Κρητ. Ιστ. V, σ.131):Langà το 1630 και στην τούρκικη απογραφή του 1671 Lanka με 91 χαράτσα. (Ν. Σταυρινίδη,Μεταφράσεις,Β', 129).

Λαγκά αναφέρεται το 1842 και από το Χουρμούζη Βυζάν. (Κρητικά, σ.45).

Στην απογραφή του 1881 υπάγεται στο δήμο Μαργαριτών με 98 Χριστιαν. και 15 Τούρκ.

To 1900 στο δήμο Ελευθερναίων με 116 κάτ.
To 1920 αναφέρεται στον αγροτ. δήμο Πλευριανών με 128 κάτ.
το 1928 είναι στην κοινότητα Πρινέ, με 149 κάτ.
το 1940 γράφεται "η Λαγκά" στην κοινότητα Μαργαριτών με 140 κάτ.
το 1951 κάτ.139,
το 1961 112,
το1971 κάτ.77 και
το 1981 κάτ. 68.

Πιγουνιανά

Οικισμός της κοινότητας Μαργαριτών, του Δήμου Γεροποτάμου.

Βρίσκεται σε υψόμετρο 370 μ. και απέχει από το Ρέθυμνο 28 χλμ.

Πρώτη φορά καταγράφεται στην απογραφή του 1881 ως: «Πηγουνιανά (μετόχια Μαργαριτών)» με 75 Χριστιανούς.

Στην απογραφή του 1900 δεν αναφέρεται καθόλου.

Τo 1920 αναφέρεται στον αγροτικό δήμο Μαργαριτών με 117 κάτ.

το 1928 στην κοινότητα Μαρ­γαριτών με 113 κάτ.

το 1940 γράφεται Πιγουνιανά(με γιώτα) και 99 κάτ.

το 1951 88,

το 1961 61,

το 1970 κάτ. 49. και

το 1981 κάτ. 53,

Πλευριανά

Οικισμός της κοινότητας Μαργαριτών, του Δήμου Γεροποτάμου.

Τo όνομα του οικισμού προέρχεται από το Πλεύρης, επώνυμο κατοίκων της περιοχής.

Βρίσκεται σε υψόμετρο 230 μ. και σε απόσταση 25 χλμ. από το Ρέθυμνο.

Τo 1842 αναφέρεται Πλευριανά από το Χουρμούζη Βυζάντ. («Κρητικά», σ.45),

το 1881, με 206 Χριστιανούς υπάγεται στο δήμο Μαργαριτών ενώ

το 1900 υπάγεται στο δήμο Ελευθερναίων με 254 κάτ.

Το 1920 είναι έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου με 243 κάτ.,

το 1928 αναφέρεται στην κοινότητα Μαργαριτών, κάτ. 249,

το 1940 κάτ. 261,

το 1951 270,

το 1961 232,

το 1971 κάτ. 147 και

το 1981 με 134 κατ.